O sábado 9 de maio levouse a cabo o Xeolodía 2026, unha iniciativa a nivel estatal da S.G.E. (Sociedade Geológica de España) en colaboración con outras entidades. Xeolodía é un conxunto de excursións gratuitas coordinadas e guiadas por xeólog@s e abertas a todo tipo de público. Co lema “A Xeoloxía ante os retos sociais”, o seu principal obxectivo é amosar que a Xeoloxía é unha ciencia atractiva e de utilidade para a sociedade. Lévase a cabo a mesma fin de semana en toda España, e varios docentes do centro participamos na edición de Ourense, na contorna da Serra de San Mamede. https://geolodia.es/, https://geolodia.es/geolodia-2026/
O responsable da actividade foi Víctor Barrientos Rodríguez, Doutor en Ciencias Xeolóxicas (Escola Técnica Superior de Enxeñaría de Camiños, Canais e Portos, Universidade de A Coruña), que levou aos participantes a descubrir o tránsito entre os granitoides e as lousas que caracterizan esta zona, explicando o contexto xeolóxico paleozoico no que se formaron estas rochas, así como procesos modernos que tiveron influencia na topografía actual. Asemade, amosounos algunas curiosidades xeolóxicas, como as minas de ouro de Monte Partido e os efectos dos lumes forestais do verán de 2025 nos solos e ladeiras. Estivo acompañado por Eduardo José González Clavijo, coordinador estatal dos xeolodías. Víctor deu unha breve charla de benvida, repartiu as guías da actividade e subimos ao transporte, dado que a xornada contaba con varios desprazamentos en bus antes do roteiro a pé pola cara noreste da Serra de San Mamede.
Na primeira parada, no miradoiro de Os Picoutos, contexto xeológico Varisco, no que se formaron os materiais ígneos e metamórficos que afloran e que poden verse en diversos noiros da estrada entre Maceda e O Castro de Caldelas.
https://geologicalmanblog.wordpress.com/2015/05/17/orogeno-varisco-iberico/
O bus levounos a Mogainza, onde arranca a pista a Monte Partido. Durante o ascenso cara a mina de Monte Partido puidemos observar os efectos dos lunes forestais e os fenómenos de escorrega e de acumulación de cinzas. En liñas xerais, pode dicirse que os lumes afectan ás rochas facilitando unha maior meteorización, e nas lousas as láminas tenden a separarse con maior facilidade.
Logo dunha andaina duns 3 km observando a xeoloxía da contorna, chegamos á altura da mina de Monte Partido. Situada no concello de Montederramo, esta mina de ouro constitúe unha explotación romana en primario excavada nunha cresta de cuarcita. Como a meirande parte da minería aurífera romana na rexión galaica, tivo o seu apoxeo entre os séculos I e II. A práctica ausencia de estériles indica unha moenda completa dos materiais explotados para extraer o ouro. Seguramente presentaría unha mineralización difusa en estreitas veas de cuarzo e na rocha que o encaixaba. Outra característica desta explotación é a presenza dun depósito de auga duns 1.500 m3 situado augas arriba e na cota máxima da mina. Unha canle comunicaba a mina con este depósito e permitía mandar a auga ao centro da mesma. Dase a circunstancia de que varios docentes visitáramos a mina, entrando polo oeste, o 13 de decembro de 2025 (https://naturezaula.salesianosourense.com/2026/01/visita-a-mina-de-monte-partido-montederramo/).
De volta a Maceda, unha última parada no Miradoiro do Alto do Rodicio, desde o que se domina o val de Maceda, observando o fondo do mesmo, as estribacións do monte Farria ao suroeste e as ladeiras da Serra de San Mamede ao leste.
A continuación compartimos as láminas cedidas por Víctor Barrientos Rodríguez, coa colisión entre continentes da Oroxenia Varisca; nas dúas primeiras aparecen debuxados os cortes transversais, no resto a distribución paleoxeográfica.
Tamén agradecemos a Manuel Rolán, de O Caserío da Castiñeira, a difusión da seguinte banda deseñada.
