O domingo 1 de marzo varios docentes, acompañados polo xeólogo e divulgador Eduardo José González Clavijo, achegámonos ata Pedra Furada, unha formación rochosa senlleira do Parque Natural da Baixa Limia-Serra do Xurés, preto do límite deste co Parque Nacional da Peneda-Gerês, na Reserva da Biosfera Transfronteiriza Gerês-Xurés. Eduardo é coordinador estatal dos xeolodías organizados pola Sociedade Xeolóxica de España, e colabora con frecuencia nas actividades de NaturezAula.
O itinerario é lineal, entre 12 e 14 km contando a ida e voltando polo mesmo sitio, ao longo da liña da fronteira, pola parte alta da Encosta do Sol, sen sombra en todo o percorrido, con longas subidas e algunhas baixadas (as que hai entre unha lomba e outra), para subir desde os 750 m aos 1.400 m por carreiros de monte, guiados pola propia xeografía, as pedras guía, e os marcos da fronteira e a liña de lastras que a define.
Permite gozar de espectaculares panorámicas da serra a un e outro lado da liña de cumes: a Fraga de Albergaría, o val do Río Homem ata o encoro de Vilariño das Furnas, o val do río Caldo, as formas xeradas pola erosión nas pedras que dominan nos cumios e as formación vexetais adaptadas a esta paisaxe.
Deixamos o transporte no antigo posto fronteirizo de Portela do Home. Desde este, dirixímonos ao leste e ascendemos pola cara norte entre matogueiras, ata superar a liña das árbores.
Chegamos a un alto desde o que se ve o río Homem e a mata da Albergaría. Un pouco máis arriba chegamos a un marco da fronteira. Desde aquí guiámonos polos hitos.
Un hito ou cairn, é unha pila de pedras que indica o camiño a seguir, sobre todo cando o sendeiro non está moi ben definido. Os pastores e a xente da montaña empregaron e empregan hitos desde hai milenios; é un xeito simple, económico, ecolóxico e moi eficaz de marcar o sendeiro a seguir.
Importado do Gaélico, o término cairn é orixinario das Highlands Escocesas. Nestas zonas remotas, como na tundra do Ártico (a tierra dos inuits), cobra unha importancia vital, dado que sinala cumios e pasos clave entre vales.
Aquí temos a Eduardo explicando o que na teoría sería unha rocha metamórfica (dinámica), que tamén podemos denominar cataclastita. Unha rocha previa rómpese na zona de falla producindo fragmentos angulosos de tamaños variados. Posteriormente por esa falla ascenden líquidos quentes con abundantes elementos disoltos (moitas veces cuarzo) que ao precipitar consolidan, formando una rocha nova. Este proceso pode repetirse varias veces, a falla volta a moverse, polo que fractura de novo á cataclastita formada, e volta a cementarse, e así seguido. O aspecto é de fragmentos angulosos dunha rocha, de tamaños diferentes, cementados por outros compostos, e outra vez todo fragmentado e volto a cementar.
Superada a metade da andaina, desde o Coto do Bidueiro, se hai boa visibilidade e miramos con atención cara o leste podemos ver, ao lonxe, á esquerda dos Cabezos do Mondelo, o arco de pedra. Seguindo o camiño, que non sempre vai ao pé dos marcos, acadaremos o alto dos Cabezos e alí, lixeiramente ao norte do marco nº 52, atópase a Pedra Furada.
